KKF

Strateji · 15-09-2008, 12:42 AM

Kural olarak bir kimse, herhangi bir sözleşme yapmaya veya belirli bir gerçek veya tüzel kişiler ile sözleşme yapmaya zorlanamaz.Ancak bazı hallerin varlığı halinde sözleşme yapma serbestîsi, kanun tarafından türlü biçimlerde sınırlandırılabilir ve sözleşme yapma zorunluluğu getirilebilir.Bu zorunluluklara en önemli örneklerden biri olarak 4857 sayılı İş Kanunun eski düzenlemesinde özürlü, eski hükümlü ve terör mağdurlarını çalıştırma zorunluluğu bulunmakta idi.Türk İş Hukukunda ilk kez 931 sayılı Kanunu ile “sakat ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” adıyla getirilmiş olan bu konu daha sonra 1475 sayılı İş Kanunun 25. ve 4857 sayılı yasanın 30. maddelerinde düzenlenmiştir.10.06.2003’te yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanununda eski düzenlemeden farklı olarak konu bir bütünlük içinde ele alımış ve tek bir maddede “özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu” kenar başlığı altında düzenlenmiş idi.
Kamuoyunda istihdam paketi olarak bilinen ve en çok SSK ve Bağ-Kur prim borçlarına getirilen af nedeni ile sadece bu konuya özel Af kanunu gibi algılanan 15.5.2008 tarih 5763 sayılı yasanın 2. maddesi ile getirilen diğer önemli bir değişiklik ise özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu esaslarının yeniden düzenlenmiş olmasıdır.Bu yazımızda öncelikle özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru kavramalarına, sonrasında ise konunun değişiklikten önceki boyutuna kısaca değinilecek ve son olarak da yapılan değişiklik üzerinde durularak genel bir değerlendirme yapılacaktır.
B- ÖZÜRLÜ, ESKİ HÜKÜMLÜ, TERÖR MAĞDURU KAVRAMLARI
İşyerleri açısından çalıştırma zorunluluğunun gerçekleşebilmesi için yasal anlamda özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru olunması, bu nedenle de çalıştırılması gereken özürlü/terör mağduru/eski hükümlü kavramlarının açıkça tanımlanması gerekir.Bu bağlamda;
Özürlü : Bedensel, zihinsel,ruhsal ve sosyal yeteneklerinin engelleri nedeniyle çalışma gücünün en az %40’ından yoksun olduğunu yetkili sağlık kuruluşlarından mevzuatın öngördüğü şekilde almış olduğu sağlık raporunu belgeleyen kimselerdir.
4857 sayılı İş Kanununda “eski hükümlü” deyiminin ne anlama geldiğini açıklanmamıştır. Genel olarak eski hükümlü denilince bundan ,”işlediği bir suç nedeniyle kesin biçimde mahkum olmuş kişi ” anlaşılır.Bu kavramın tam tanımı ise Özürlü, Eski Hükümlü Ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 3. maddesinde yer almaktadır;
“Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti bağlayıcı bir suçtan veya ceza süresine bakılmaksızın Devlet Memuru olmaya engel bir suçtan hüküm giymiş ve cezalarını infaz kurumlarında tamamlamış veya cezası tecil edilmiş yahut şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile özel kanunlarında belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilmeleri olanağı bulunmayanlar veya ömür boyu kamu hizmetinden yasaklı bulunanla bu yönetmelik hükümleri bakımından eski hükümlü sayılırlar.’’denilmektedir.
Fakat , ceza paralarıyla ilgili Özürlü Ve Eski Hükümlü Çalıştırmayan İşverenlerden Ceza Olarak Kesilen Paraları Kullanmaya Yetkili Komisyonun Kuruluşu İle Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik 4. maddede ise eski hükümlü “Bu Yönetmelik kapsamında, bir yıldan daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezadan veya Devlet memuru olmaya engel bir suçtan hüküm giyenleri, cezasını infaz kurumlarında tamamlayanları, cezası tecil edilenleri, şartlı salıverme yoluyla tahliye edilenleri, özel kanunlarda belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilmeleri olanağı bulunmayanlar ile ömür boyu kamu hizmetlerinden yasaklı bulunanlar ’’biçiminde tanımlanmıştır.
İşte bu iki tanımdan birinde ”6 aydan daha uzun süreli ”hürriyet bağlayıcı cezadan söz edilmişken, diğerinde “1 yıldan daha uzun süreli ”özgürlüğü bağlayıcı cezadan söz edilmiştir ki bu iki tanım birbiriyle çelişiktir.
Bu durumda 6 aydan uzun süreli hürriyet bağlayıcı cezadan mahkum olanları eski hükümlü kabul etmek isabetli olur.
Terör mağduru kavramı, ülkemizin terörle mücadele amacıyla çıkardığı 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunundan gelmektedir.
Terör mağduru: terör eylemleri nedeniyle şehit olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların daha sonra evlenmiş eşlerini veya çocuklarından birisini, çalışamayacak derecede malul olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların varsa eşlerini veya çocuklarından birisini , yoksa kardeşlerinden birisini malul olup ta çalışabilir durumda olanlara denir .
C- YENİ DÜZENLEME
Kamuoyunda İstihdam paketi olarak bilinen İş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 26.5.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 15.5.2008 tarihli 5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle 4857 sayılı yasanın ‘’ Özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu’’ başlıklı 30. maddesi ‘’Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu’’ adı altında değiştirilmiş, madde başlığından ‘’ terör mağduru’’ibaresi çıkarılmıştır.
Buna göre; İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler.
Dolayısıyla madde başlığından terör mağduru ibaresi çıkarılarak kamu ve özel işyerleri için bu zorunluluk tümden kaldırılırken, madde metninde de ayrıca bir ayrıma gidilerek, özürlü çalıştırma zorunluluğunun gerek kamu gerekse özel sektör işyerleri için devam etmesi öngörülürken, eski hükümlü çalıştırma zorunluluğunun sadece kamu işyerleri için devamına özel işyerleri içinse bu zorunluluğunda kaldırılmasına yönelik bir düzenleme yapılmıştır.
D– ÖZÜRLÜ, TERÖR MAĞDURU VE ESKİ HÜKÜMLÜ ÇALIŞTIRMAMANIN YAPTIRIMI
İşveren özürlü kimseyi veya eski hükümlüyü işe almamakta direnirse işvereni sözleşme yapmaya zorlayabilecek bir hukuki yol bulunmamaktadır. Bu nedenle İşyerinde kontenjan olduğu halde işe alınmayan bir özürlü yada eski hükümlü bir kişinin, ilgili işverene karşı zorla yani yargı kararıyla işe alınma veya tazminat gibi bir talebi gündeme gelemez.Bir başka ifade ile Türk Hukukunda hizmet akdi kurmaya icbar davası açılamamaktadır.
İş Kanununa göre özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılığın tartışmasız kabul edilen yaptırımı idari para cezasıdır (İş K. 101)
Bu durumda olan işçi sadece ihbar ve şikayet yoluyla cezai hükümleri işverene uygulattırır.
Buna göre, özürlü ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline, çalıştırmadığı her özürlü ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için ayrı ayrı yediyüzelli milyon lira para cezası hükmolunacaktır. (İş Kanunu 101.m) İdari para cezası bakımından işverenin özel kesim yahut kamu kesimi işvereni olması da fark etmez. E- SONUÇ
Kısaca özetlemek gerekirse, elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde artık sadece özürlü çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır.
Özel sektörün eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Diğer taraftan kamu işyerlerinde terör mağduru çalıştırma zorunluluğu ortadan kaldırılmış olup, sadece eski hükümlü ve özürlü çalıştırma zorunluluğu devam etmektedir.
Dolayısıyla yeni düzenleme yapılan değişiklik sonucu artık ne özel ne kamu kesimindeki hiçbir işyerinde terör mağduru çalıştırma gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Bu düzenleme sonucunda özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık halinde uygulanacak idari para cezası ile ilgili 101. madde terör mağduru çalıştırmamanın yaptırımın ilişkin herhangi bir ibare yer almadığı için tümden ortadan kaldırılan bu yükümlülük nedeni ile 101 . maddede herhangi bir değişikliğe gidilmesine gerek olmamakla birlikte, aslında İş Kanunda düzenlenmesi gerektiği halde, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun Ek 1. maddesinde düzenlenen terör mağduru çalıştırma zorunluluğuna aykırılık halinde uygulanacak yaptırımın yapılan yeni düzenleme karşısında bir anlamı kalmamıştır.Zira artık işverenlerin terör mağduru çalıştırma zorunluluğu olmadığına göre, olmayan zorunluluğa aykırılık yaptırımının da yasada yer almasının bir anlamı kalmamıştır.

Av.İLKAY ALTINPINAR

Viva · 20-09-2008, 09:34 PM

teşekkürler

15-09-2008, 12:42 AM	#1 (permalink)
Strateji Administrator Giriş tarihi: May 2008 Mesajlar: 1,558	Işverenlerin eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu kaldırıldı Kural olarak bir kimse, herhangi bir sözleşme yapmaya veya belirli bir gerçek veya tüzel kişiler ile sözleşme yapmaya zorlanamaz.Ancak bazı hallerin varlığı halinde sözleşme yapma serbestîsi, kanun tarafından türlü biçimlerde sınırlandırılabilir ve sözleşme yapma zorunluluğu getirilebilir.Bu zorunluluklara en önemli örneklerden biri olarak 4857 sayılı İş Kanunun eski düzenlemesinde özürlü, eski hükümlü ve terör mağdurlarını çalıştırma zorunluluğu bulunmakta idi.Türk İş Hukukunda ilk kez 931 sayılı Kanunu ile “sakat ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” adıyla getirilmiş olan bu konu daha sonra 1475 sayılı İş Kanunun 25. ve 4857 sayılı yasanın 30. maddelerinde düzenlenmiştir.10.06.2003’te yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanununda eski düzenlemeden farklı olarak konu bir bütünlük içinde ele alımış ve tek bir maddede “özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu” kenar başlığı altında düzenlenmiş idi. Kamuoyunda istihdam paketi olarak bilinen ve en çok SSK ve Bağ-Kur prim borçlarına getirilen af nedeni ile sadece bu konuya özel Af kanunu gibi algılanan 15.5.2008 tarih 5763 sayılı yasanın 2. maddesi ile getirilen diğer önemli bir değişiklik ise özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu esaslarının yeniden düzenlenmiş olmasıdır.Bu yazımızda öncelikle özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru kavramalarına, sonrasında ise konunun değişiklikten önceki boyutuna kısaca değinilecek ve son olarak da yapılan değişiklik üzerinde durularak genel bir değerlendirme yapılacaktır. B- ÖZÜRLÜ, ESKİ HÜKÜMLÜ, TERÖR MAĞDURU KAVRAMLARI İşyerleri açısından çalıştırma zorunluluğunun gerçekleşebilmesi için yasal anlamda özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru olunması, bu nedenle de çalıştırılması gereken özürlü/terör mağduru/eski hükümlü kavramlarının açıkça tanımlanması gerekir.Bu bağlamda; Özürlü : Bedensel, zihinsel,ruhsal ve sosyal yeteneklerinin engelleri nedeniyle çalışma gücünün en az %40’ından yoksun olduğunu yetkili sağlık kuruluşlarından mevzuatın öngördüğü şekilde almış olduğu sağlık raporunu belgeleyen kimselerdir. 4857 sayılı İş Kanununda “eski hükümlü” deyiminin ne anlama geldiğini açıklanmamıştır. Genel olarak eski hükümlü denilince bundan ,”işlediği bir suç nedeniyle kesin biçimde mahkum olmuş kişi ” anlaşılır.Bu kavramın tam tanımı ise Özürlü, Eski Hükümlü Ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 3. maddesinde yer almaktadır; “Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti bağlayıcı bir suçtan veya ceza süresine bakılmaksızın Devlet Memuru olmaya engel bir suçtan hüküm giymiş ve cezalarını infaz kurumlarında tamamlamış veya cezası tecil edilmiş yahut şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile özel kanunlarında belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilmeleri olanağı bulunmayanlar veya ömür boyu kamu hizmetinden yasaklı bulunanla bu yönetmelik hükümleri bakımından eski hükümlü sayılırlar.’’denilmektedir. Fakat , ceza paralarıyla ilgili Özürlü Ve Eski Hükümlü Çalıştırmayan İşverenlerden Ceza Olarak Kesilen Paraları Kullanmaya Yetkili Komisyonun Kuruluşu İle Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik 4. maddede ise eski hükümlü “Bu Yönetmelik kapsamında, bir yıldan daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezadan veya Devlet memuru olmaya engel bir suçtan hüküm giyenleri, cezasını infaz kurumlarında tamamlayanları, cezası tecil edilenleri, şartlı salıverme yoluyla tahliye edilenleri, özel kanunlarda belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilmeleri olanağı bulunmayanlar ile ömür boyu kamu hizmetlerinden yasaklı bulunanlar ’’biçiminde tanımlanmıştır. İşte bu iki tanımdan birinde ”6 aydan daha uzun süreli ”hürriyet bağlayıcı cezadan söz edilmişken, diğerinde “1 yıldan daha uzun süreli ”özgürlüğü bağlayıcı cezadan söz edilmiştir ki bu iki tanım birbiriyle çelişiktir. Bu durumda 6 aydan uzun süreli hürriyet bağlayıcı cezadan mahkum olanları eski hükümlü kabul etmek isabetli olur. Terör mağduru kavramı, ülkemizin terörle mücadele amacıyla çıkardığı 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunundan gelmektedir. Terör mağduru: terör eylemleri nedeniyle şehit olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların daha sonra evlenmiş eşlerini veya çocuklarından birisini, çalışamayacak derecede malul olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların varsa eşlerini veya çocuklarından birisini , yoksa kardeşlerinden birisini malul olup ta çalışabilir durumda olanlara denir . C- YENİ DÜZENLEME Kamuoyunda İstihdam paketi olarak bilinen İş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 26.5.2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 15.5.2008 tarihli 5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle 4857 sayılı yasanın ‘’ Özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu’’ başlıklı 30. maddesi ‘’Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu’’ adı altında değiştirilmiş, madde başlığından ‘’ terör mağduru’’ibaresi çıkarılmıştır. Buna göre; İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç özürlü, kamu işyerlerinde ise yüzde dört özürlü ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Dolayısıyla madde başlığından terör mağduru ibaresi çıkarılarak kamu ve özel işyerleri için bu zorunluluk tümden kaldırılırken, madde metninde de ayrıca bir ayrıma gidilerek, özürlü çalıştırma zorunluluğunun gerek kamu gerekse özel sektör işyerleri için devam etmesi öngörülürken, eski hükümlü çalıştırma zorunluluğunun sadece kamu işyerleri için devamına özel işyerleri içinse bu zorunluluğunda kaldırılmasına yönelik bir düzenleme yapılmıştır. D– ÖZÜRLÜ, TERÖR MAĞDURU VE ESKİ HÜKÜMLÜ ÇALIŞTIRMAMANIN YAPTIRIMI İşveren özürlü kimseyi veya eski hükümlüyü işe almamakta direnirse işvereni sözleşme yapmaya zorlayabilecek bir hukuki yol bulunmamaktadır. Bu nedenle İşyerinde kontenjan olduğu halde işe alınmayan bir özürlü yada eski hükümlü bir kişinin, ilgili işverene karşı zorla yani yargı kararıyla işe alınma veya tazminat gibi bir talebi gündeme gelemez.Bir başka ifade ile Türk Hukukunda hizmet akdi kurmaya icbar davası açılamamaktadır. İş Kanununa göre özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılığın tartışmasız kabul edilen yaptırımı idari para cezasıdır (İş K. 101) Bu durumda olan işçi sadece ihbar ve şikayet yoluyla cezai hükümleri işverene uygulattırır. Buna göre, özürlü ve eski hükümlü çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline, çalıştırmadığı her özürlü ve eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için ayrı ayrı yediyüzelli milyon lira para cezası hükmolunacaktır. (İş Kanunu 101.m) İdari para cezası bakımından işverenin özel kesim yahut kamu kesimi işvereni olması da fark etmez. E- SONUÇ Kısaca özetlemek gerekirse, elli veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde artık sadece özürlü çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır. Özel sektörün eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu tamamen ortadan kaldırılmıştır. Diğer taraftan kamu işyerlerinde terör mağduru çalıştırma zorunluluğu ortadan kaldırılmış olup, sadece eski hükümlü ve özürlü çalıştırma zorunluluğu devam etmektedir. Dolayısıyla yeni düzenleme yapılan değişiklik sonucu artık ne özel ne kamu kesimindeki hiçbir işyerinde terör mağduru çalıştırma gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu düzenleme sonucunda özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğuna aykırılık halinde uygulanacak idari para cezası ile ilgili 101. madde terör mağduru çalıştırmamanın yaptırımın ilişkin herhangi bir ibare yer almadığı için tümden ortadan kaldırılan bu yükümlülük nedeni ile 101 . maddede herhangi bir değişikliğe gidilmesine gerek olmamakla birlikte, aslında İş Kanunda düzenlenmesi gerektiği halde, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun Ek 1. maddesinde düzenlenen terör mağduru çalıştırma zorunluluğuna aykırılık halinde uygulanacak yaptırımın yapılan yeni düzenleme karşısında bir anlamı kalmamıştır.Zira artık işverenlerin terör mağduru çalıştırma zorunluluğu olmadığına göre, olmayan zorunluluğa aykırılık yaptırımının da yasada yer almasının bir anlamı kalmamıştır. Av.İLKAY ALTINPINAR

20-09-2008, 09:34 PM	#2 (permalink)
Viva Administrator Giriş tarihi: Sep 2008 Mesajlar: 1	Cevap: Işverenlerin eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu kaldırıldı teşekkürler

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Konuyu E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
-kesk eski başkanı evren: Referandum döneminde alınan kararlar myk kararıydı	Strateji	Anka Haber Ajansı	0	30-11-2010 08:35 PM
-balıkesir´de terör örgütüne üye olmak suçundan aranan 1 kişi tutuklandı	Strateji	Anka Haber Ajansı	0	25-11-2010 07:24 PM
-ulaştırma bakanı yıldırım: 18 yolcu treni seferden kaldırıldı	Strateji	Anka Haber Ajansı	0	20-11-2010 10:32 AM
-akp'den eski büyükelçi edelman'a sert tepki	Strateji	Anka Haber Ajansı	0	18-11-2010 05:13 PM
Serbest çalışan Hekimlerin muayenehanelerinde POS cihazı bulundurma zorunluluğu	Strateji	Kredi Kartı Gündem Haberleri	0	03-09-2008 10:43 PM

KKF

Işverenlerin eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu kaldırıldı

Benzer Konular